پروبیوتیک چیست و چه خواصی دارد؟

پروبیوتیک چیست؟

پروبیوتیک‌ها باکتری‌های زنده و قارچ‌های تک سلولی مفیدی هستند که به طور طبیعی در سیستم گوارشی و به خصوص روده کوچک زندگی می‌کنند. ما معمولاً به باکتری‌ها به چشم عوامل بیماری‌زا می نگریم، اما بدن انسان پر از باکتری‌های مفید نیز هست و پروبیوتیک‌ها همان باکتری‌های خوب یا مفید بدن انسان به حساب می‌آیند که به سلامت سیستم گوارشی کمک می‌کنند.

منابع طبیعی پروبیوتیک‌ها عموما لبنیات و میوه‌ها هستند، ولی امروزه به صورت پودر مکمل، کپسول مکمل یا درون برخی از مواد غذایی فرآوری شده مانند ماست نیز یافت می شوند. در بخش‌های بعدی بیشتر در مورد مکمل پروبیوتیک ها صحبت خواهیم کرد.

عوارض کپسول پروبیوتیک

حقایق موجود در مورد مصرف آنتی بیوتیک ها بسیار تامل برانگیزند. سالانه ۲۶۹۰۴ میلیون دوره درمانی آنتی بیوتیک در کلینیک ها تجویز می شود. در آمریکا، حدود ۳۵ درصد از بزرگسالان دچار عوارض گوارشی و حدود ۲۵ درصد از زنان دچار عوارض واژینال پس از مصرف آنتی بیوتیک می شوند.

روده انسان حاوی انواع زیادی از باکتری ها (مفید، مضر یا خنثی) و مجاری ادراری و واژن نیز حاوی گونه های خاص از باکتری های مفید می باشند. برای پیشگیری از بیماری ها، برقراری توازن باکتری ها به ویژه در مجاری گوارشی حائز اهمیت است. طبق تحقیقات مجامع معتبر علمی و پزشکی از جمله کلینیک کلیولند آمریکا، مصرف پروبیوتیک ها معتبرترین روش پیشگیری از عوارض گوارشی متعاقب مصرف آنتی بیوتیک ها می باشد.

انواع پروبیوتیک ها

عموما دو گونه از باکتری‌ها و یک گونه قارچ تک سلولی منشاء اصلی پروبیوتیک‌ها را تشکیل داده و پروبیوتیک ها به سه دسته زیر تقسیم می‌شوند:

لاکتوباسیل اسیدوفیل (Lactobacillus Acidophilus)

لاکتوباسیل معروف ترین گونه باکتری‌های پروبیوتیک است و معمولا در ماست و غذاهای تخمیر شده یافت می شود. لاکتوباسیل در موارد اسهال یا سوء هاضمه ناشی از مصرف لاکتوز (Lactose Intolerance) می‌تواند مفید باشد.

بایفیدو باکتریوم (Bifido Bacterium)

این گونه از باکتری‌ها در لبنیات و غذاهای تخمیری مانند ماست و کیمچی (Kimchi) یافت می‌شوند. این دسته از پروبیوتیک ها به خصوص در بهبود علائم سندروم روده تحریک پذیر یا Irritable Bowel Syndrome (IBS) موثرند.

ساکارومایسیز بولاردی (Saccharomyces Boulardii)

ساکارومایسیز بولاردی نوعی قارچ تک سلولی (Yeast) است که می تواند در برقراری توازن باکتریایی (Flora) مخاط بدن انسان از جمله مخاط گوارشی و واژن بسیار موثر باشد.

نقش پروبوتیک‌ها در پیشگیری و بهبود علائم بیماری ها

پروبیوتیک‌ها به احیا و رشد باکتری‌های مفید مخاطی بویژه در روده‌ها کمک شایانی می‌کنند. در صورت به هم‌خوردن توازن باکتری ها در روده، اختلال در عملکرد روده‌ها رخ می‌دهد که می تواند سبب بروز آکنه، آلرژی غذایی، خستگی مفرط، افسردگی، سردرد و شایع تر از همه اسهال مزمن شود. در افراد سالم تعداد باکتری های مفید در روده غالب است. این باکتری ها در تولید برخی ویتامین ها (مانند ویتامین K) و اسیدهای آلی نیز نقش مؤثری به عهده دارند.

از سوی دیگر، باکتری های مضر می توانند ترکیبات سمی و سرطان زا تولید کنند. بنابراین اگر باکتری های مضر در روده غالب شوند، نه تنها ترکیبات ضروری تولید نمی‌شوند، بلکه میزان ترکیبات مضر نیز افزایش می یابد.

فلور طبیعی روده (Gut Flora) شامل میکرو ارگانیسم هایی است که به طور طبیعی در مجاری گوارشی زندگی می کنند و به سلامت میزبان نیز کمک می نمایند. این میکرو ارگانیسم‌ها نسبت به آنتی بیوتیک ها بسیار حساسند و به سرعت از بین می‌روند.